(απομαγνητοφωνημένο)

Του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Μαντινείας και Κυνουρίας κ.κ. Επιφανίου

Κυριακή σήμερα, ημέρα Αναστάσιμη, ημέρα χαράς. Είναι η πρώτη ημέρα της νέας εβδομάδας, την οποία το έλεος του Θεού απλώνει ενώπιόν μας. Γι’ αυτό είναι πολύ ωραίο να λέμε «Καλή εβδομάδα» την ημέρα της Κυριακής και όχι τη Δευτέρα, διότι η Δευτέρα είναι η δεύτερη ημέρα της εβδομάδας.

Η πρώτη ημέρα της εβδομάδας, η Κυριακή, είναι αφιερωμένη στο γεγονός της Αναστάσεως του Θεανθρώπου Χριστού μας. Εορτάζει ο ίδιος ο Δεσπότης Χριστός. Επομένως, η πρώτη αυτή ημέρα της εβδομάδας ευλογείται και αγιάζεται με την τέλεση της Θείας Λειτουργίας.

Κατά τη διάρκεια της Θείας Λειτουργίας αναγιγνώσκονται το Ευαγγελικό και το Αποστολικό Ανάγνωσμα. Στο Αποστολικό Ανάγνωσμα οι μαθητές του Χριστού, οι Άγιοι Απόστολοι, μας αποτυπώνουν τον ποιμαντικό τρόπο, τη σκέψη και τη σοφία τους, με τον φωτισμό του Αγίου Πνεύματος. Μας διδάσκουν πώς να πορευόμαστε στην καθημερινότητά μας και προβάλλουν τη διδαχή και το κήρυγμά τους ως συνέχεια του λόγου του Χριστού.

Το Ιερό Ευαγγελικό Ανάγνωσμα δίνει τον λόγο στον ίδιο τον Χριστό και μας παρουσιάζει περιστατικά από τη δράση, τη ζωή και την επίγεια παρουσία του Θεανθρώπου Λυτρωτή μας.

Έχουμε αναφέρει και τις προηγούμενες Κυριακές ότι κάθε Κυριακή, μέσα στο Ορθόδοξο εορτολόγιο ολόκληρου του έτους, λαμβάνει την ονομασία της από το Ευαγγελικό Ανάγνωσμα που διαβάζεται στις Ιερές Εκκλησίες μας.

Έτσι, λοιπόν, η σημερινή Κυριακή ονομάζεται Κυριακή Ε΄ Λουκά. Ο Ιερός Ευαγγελιστής Λουκάς μάς παραδίδει πολλές παραβολές και σημαντικά στοιχεία από τον τρόπο με τον οποίο ο Χριστός μας δίδαξε και κατήχησε τον ιουδαϊκό λαό και, κατ’ επέκταση, όλους εμάς, στον δρόμο του Ευαγγελίου, στον δρόμο της σωτηρίας και του αγιασμού.

Ας δούμε, όμως, τι περιγράφει το σημερινό Ευαγγελικό Ανάγνωσμα.

Ο Διδάσκαλός μας, ο ενανθρωπήσας Υιός και Λόγος του Θεού, μας παραδίδει το περιστατικό της ζωής δύο ανθρώπων.

Ο ένας είναι πλούσιος. Το όνομά του δεν διασώζεται, καθώς ο Ιερός Ευαγγελιστής δεν το καταγράφει. Πρόκειται για έναν άνθρωπο που διαθέτει πάρα πολλά υλικά αγαθά.

Είναι πλούσιος, όπως ακριβώς τον ονομάζει ο Ιερός Ευαγγελιστής μέσα στο ιερό κείμενο. Ο πλούτος σημαίνει ότι είχε πολλά υλικά αγαθά. Δεν μας λέγει, όμως, ο Ευαγγελιστής τον τρόπο με τον οποίο απέκτησε ο πλούσιος αυτά τα αγαθά.

Τα απέκτησε μέσα από απάτες, μέσα από κλοπές, μέσα από την εκμετάλλευση και την εξουθένωση άλλων ανθρώπων ή τα απέκτησε με τον τίμιο ιδρώτα και τον προσωπικό του κόπο; Το ιερό κείμενο δεν μας πληροφορεί σχετικά.

Μας λέγει, όμως, ότι ευφραινόταν καθημερινά. Απολάμβανε, δηλαδή, τον πλούτο του σε όλες του τις εκφάνσεις. Πραγματοποιούσε δείπνα, τραπέζια, όπως λέμε στην καθημερινή μας γλώσσα, τα οποία ήταν πλούσια σε υλικά αγαθά. Και αυτά αποτελούσαν μέρος της ζωής του, όπως εκείνος είχε επιλέξει να τη διαχειρίζεται.

Στη συνέχεια, ο Ιερός Ευαγγελιστής μάς περιγράφει την περίπτωση του δεύτερου ανθρώπου που εμφανίζεται στο Ευαγγελικό Ανάγνωσμα. Αυτή τη φορά μάς παραδίδει και το όνομά του. Τον ονομάζει Λάζαρο.

Αυτό είναι το όνομά του. Βέβαια, αν παρακολουθήσουμε την υμνογραφία της Αγίας μας Εκκλησίας, θα διαπιστώσουμε ότι πολλές φορές οι ιεροί υμνογράφοι και οι Άγιοι Πατέρες αναφέρονται στη μορφή του Λαζάρου, του ανθρώπου που είναι φτωχός, ρακένδυτος, ταλαιπωρημένος και ασθενής.

Σκεπάζει το σώμα του με φτωχικά ενδύματα, πεινά, όπως μας λέγει το ιερό κείμενο, και είναι γεμάτος πληγές. Ζητά το έλεος και την έκφραση της φιλανθρωπίας του πλουσίου, κοντά στην αυλή του οποίου παραμένει, στην είσοδο του αρχοντικού του.

Πολλές φορές οι Άγιοι Πατέρες και η ιερά υμνογραφία χρησιμοποιούν το περιστατικό του Λαζάρου και τη μορφή του για να μας υπενθυμίσουν ότι όλοι οι άνθρωποι συμμετέχουμε στην ίδια ανθρώπινη κατάσταση. Όλοι έχουμε τις πληγές μας, τα πάθη και τις αδυναμίες μας, τα οποία αφήνουν τα αποτυπώματά τους στην προσωπικότητά μας.

Συνεχίζει, όμως, ο Ιερός Ευαγγελιστής και μας περιγράφει κάτι που φαντάζει ως ένας ιδιαίτερος και ξεχωριστός διάλογος. Πού λαμβάνει χώρα αυτός ο διάλογος; Λαμβάνει χώρα στον άλλο κόσμο, όπως συνηθίζουμε να λέμε. Λαμβάνει χώρα στον Άδη, εκεί όπου βρίσκονται οι ψυχές των ανθρώπων.

Και εκεί αποκαλύπτεται μια πραγματικότητα διαφορετική από εκείνη που γνωρίζουμε στην επίγεια ζωή. Βλέπουμε, μέσα από την περιγραφή του Ευαγγελιστή, ότι η κατάσταση των δύο ανθρώπων αντιστρέφεται.

Ο πλούσιος ταλαιπωρείται μέσα στις βασάνους, όπως αναφέρει το ιερό κείμενο. Υποφέρει και οδυνάται στον Άδη. Αντίθετα, ο Λάζαρος, ο οποίος υπήρξε φτωχός και ασθενής κατά την επίγεια ζωή του, τώρα ευφραίνεται και χαίρεται. Βρίσκεται στον κόλπο του Αβραάμ, όπως ακριβώς μας λέγει το Ευαγγέλιο.

Με αυτόν τον τρόπο περιγράφεται η μακαριότητα στην οποία ζει ο Λάζαρος, μέσα στην αγάπη, στο έλεος και στη θαλπωρή του Θεού.

Αντίθετες καταστάσεις μάς περιγράφει ο Ιερός Ευαγγελιστής. Ο ένας απολαμβάνει τα αγαθά του παρόντος κόσμου, αλλά οδυνάται στην αιωνιότητα. Ο άλλος ταλαιπωρείται στον εφήμερο κόσμο, αλλά απολαμβάνει τα αγαθά της άλλης ζωής. Και αυτά τα αγαθά συνδέονται με τη μακαριότητα της κοινωνίας με τον Θεό, καθώς όλοι οι άνθρωποι είμαστε δημιουργήματά Του και πλασμένοι κατ’ εικόνα Του.

Δεν μας λέγει το ιερό κείμενο για ποιον λόγο ο Λάζαρος είναι φτωχός και ταλαιπωρημένος. Δεν ενδιαφέρει τον Ευαγγελιστή να μας παραδώσει ολόκληρη τη βιογραφία του. Μένει στα χαρακτηριστικά γνωρίσματά του.

Και αυτά τα χαρακτηριστικά μπορούμε να τα αναγνωρίσουμε, με έναν τρόπο, σε όλους τους ανθρώπους, σε όλους εμάς. Όλοι ταλαιπωρούμαστε στον παρόντα κόσμο, είτε απολαμβάνουμε υλικά αγαθά είτε όχι. Ο καθένας μας έχει τις δικές του δυσκολίες, τις δικές του δοκιμασίες, τις δικές του πληγές.

Η σημερινή ευαγγελική περικοπή, όμως, μας υπενθυμίζει και κάτι άλλο, πάρα πολύ σημαντικό: την ύπαρξη μιας άλλης ζωής, της ζωής πέρα από τον τάφο.

Το αρχαίο ρητό «φάγωμεν, πίωμεν, αύριον γὰρ ἀποθνῄσκομεν» ανατρέπεται από το σημερινό Ευαγγελικό Ανάγνωσμα. Το Ιερό Ευαγγέλιο της Κυριακής αυτής μάς φανερώνει ότι η ανθρώπινη ύπαρξη δεν εξαντλείται στα όρια της επίγειας ζωής, αλλά υπάρχει ζωή πέρα από τον θάνατο, αιώνια και ατελεύτητη.

Και αυτή η ζωή παρουσιάζει χαρακτηριστικά γνωρίσματα, όπως ακριβώς μας τα περιγράφει ο Ευαγγελιστής Λουκάς. Υπάρχει η μακαριότητα, η χαρά και η ειρήνη της κοινωνίας με τον Θεό. Υπάρχει, όμως, και η οδύνη, η θλίψη και η βάσανος, όπως περιγράφονται στην περίπτωση του πλουσίου.

Δεν θα ήταν υπερβολή να υπογραμμίσουμε και να θυμηθούμε όλοι μας ότι το σημερινό Ευαγγελικό Ανάγνωσμα μάς υπενθυμίζει την ύπαρξη του Παραδείσου και της κολάσεως.

Δεν πρέπει να μας φοβίζει ούτε η μία ούτε η άλλη αναφορά. Πρόκειται για πραγματικότητες που η Εκκλησία μας δεν παρουσιάζει απλώς ως θεολογικές έννοιες, αλλά ως την αιώνια προοπτική της ανθρώπινης υπάρξεως, στην οποία ο καθένας μας θα βρεθεί μετά την έξοδό του από τον παρόντα κόσμο.

Η ευαγγελική περικοπή μάς καλεί να αναλογιστούμε τον τρόπο με τον οποίο διαχειριζόμαστε όσα έχουμε λάβει από τον Θεό.

Και όλοι έχουμε λάβει έναν πλούτο πάρα πολύ σημαντικό: τα χαρίσματα και τις δωρεές του Αγίου Πνεύματος στη ζωή μας.

Κανένας άνθρωπος δεν είναι στερημένος από τον Πλάστη και Δημιουργό του. Κανένας δεν είναι χωρίς χαρίσματα και χωρίς ευεργεσίες από τον Θεό. Όλοι έχουμε τα δικά μας χαρίσματα, τις δικές μας δυνατότητες, τα δώρα του Θεού στη ζωή μας.

Από εμάς εξαρτάται ο τρόπος με τον οποίο θα διαχειριστούμε αυτά τα χαρίσματα.

Όπως ακριβώς ο πλούσιος της ευαγγελικής περικοπής δεν αξιοποίησε σωστά τον πλούτο του, έτσι και εμείς κινδυνεύουμε να μην αξιοποιήσουμε σωστά όσα μας έχει εμπιστευθεί ο Θεός. Η περικοπή δεν μας αποκαλύπτει τον τρόπο με τον οποίο ο πλούσιος απέκτησε τα αγαθά του, μας φανερώνει, όμως, την κατάσταση στην οποία βρέθηκε μετά τον θάνατό του.

Αντίθετα, ο πτωχός Λάζαρος, μέσα από την υπομονή του στις δοκιμασίες της παρούσας ζωής, αξιώθηκε να βρεθεί στον κόλπο του Αβραάμ. Αξιώθηκε να απολαύσει τον πραγματικό πλούτο, να ζήσει στη Βασιλεία του Θεού, μέσα στην αγκαλιά του Θεού, μέσα στον Παράδεισο.

Επομένως, αγαπητοί μου ακροατές, η σημερινή ευαγγελική περικοπή ας μας δώσει την ωραία ευκαιρία να αγαπήσουμε πραγματικά τον εαυτό μας, αναγνωρίζοντας τα χαρίσματα που έχουμε λάβει από τον Θεό, και να τα αξιοποιήσουμε στο μέτρο των δυνατοτήτων μας.

Ας αγωνιστούμε, λοιπόν, ώστε να καλλιεργούμε τα χαρίσματά μας, να τα θέτουμε στην υπηρεσία των συνανθρώπων μας και να ζούμε σύμφωνα με το θέλημα του Θεού. Έτσι θα μπορούμε να ελπίζουμε ότι θα αξιωθούμε να ζήσουμε αιώνια στον κόλπο του Αβραάμ, δηλαδή στην αγκαλιά του Θεού, μέσα στον Παράδεισο της τρυφής και της αγαλλιάσεως, μακριά από την οδύνη της αιώνιας απομακρύνσεως από Εκείνον.

Καλή και ευλογημένη Κυριακή σε όλους σας!