Ιερός Ναός Μεταμορφώσεως του Σωτήρος

Ο Ιερός Ναός Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Τριπόλεως συγκαταλέγεται μεταξύ των παλαιότερων Ιερών Ναών της πόλεως και συνδέεται στενά με τη θρησκευτική και κοινωνική ζωή των κατοίκων της ήδη από την περίοδο της Τουρκοκρατίας.Κατά τα χρόνια πριν από την Ελληνική Επανάσταση λειτουργούσε ως μονή, η οποία διέθετε αδελφότητα με αξιόλογους μοναχούς, μεταξύ των οποίων και ο ιερομόναχος Καλλίνικος. Εν συνεχεία, οι μοναχοί μετέφεραν την κυριότητα του ναού στον Πανάγιο Τάφο.

Σε ενετική απογραφή του έτους 1696 γίνεται μνεία της υπάρξεως εκκλησίας με νάρθηκα, αυλές, παρεκκλήσια και νεκροταφείο, ενώ καταγράφονται κελιά, αμπέλια, χωράφια και αγροτεμάχια που ανήκαν στη μονή. Στις αρχές του 18ου αιώνα οι Ενετοί εγκατέστησαν Επίσκοπο με τον τίτλο «Σελευκείας», ο οποίος διέμενε στη Μονή της Μεταμορφώσεως.

Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας, ο ναός βρισκόταν πλησίον του τείχους της πόλεως, στην Πύλη του Ναυπλίου, γνωστή και ως «Πόρτα τ’ Αναπλιού». Από το σημείο αυτό εισήλθαν οι Έλληνες, με επικεφαλής τον Μανώλη Δούνια, προκειμένου να εκδιώξουν τους Τούρκους. Ο ναός υπήρξε τόπος συγκεντρώσεως αγωνιστών και σημείο αναφοράς κατά τη διάρκεια της πολιορκίας της Τριπόλεως. Στα τέλη του 18ου και στις αρχές του 19ου αιώνα, έξω από τον ναό οργανώθηκε ισχυρό πυροβολείο, ενώ στην ευρύτερη περιοχή αναπτύχθηκε οικισμός με την ονομασία «Αρσενικά». Στις 19 Μαρτίου 1829, στον Ναό της Μεταμορφώσεως, οι κάτοικοι της Τριπόλεως υποδέχθηκαν τον Ιωάννη Καποδίστρια κατά τη δεύτερη άφιξή του στην πόλη.

Σύμφωνα με περιγραφή του επισκόπου Διονυσίου το έτος 1834, ο ναός εμφανίζεται ως ημικατεστραμμένο εξωκκλήσιο, μήκους 27 μέτρων, πλάτους 13,5 μέτρων και ύψους 3 μέτρων. Στα πρώτα μετεπαναστατικά χρόνια χρησίμευσε ως κοιμητηριακός ναός. Το 1864 πραγματοποιήθηκαν εργασίες ανακαινίσεως και τοποθετήθηκαν νέες εικόνες στο τέμπλο, ενώ το 1910 προστέθηκαν δύο προσκυνητάρια και το 1911 νέος πολυέλαιος. Το 1933 ο ναός επισκευάσθηκε εκ βάθρων και διαμορφώθηκαν νέοι διάδρομοι. Το 1939 τοποθετήθηκαν τα δύο καδρόνια του τέμπλου, ενώ κατά τη δεκαετία του 1960 επεκτάθηκε το κτίσμα. Κατά τη δεκαετία του 1980 και το έτος 1991 συμπληρώθηκαν οι αγιογραφίες, με τελευταία εργασία τη φιλοτέχνηση της Παναγίας Πλατυτέρας από τον Μπαρμπα-Γιάννη, η οποία ολοκληρώθηκε από τον Σπύρο Τσάμη το 1991.

Ο ναός παρουσιάζει σήμερα τα χαρακτηριστικά μεγαλοπρεπούς σταυροειδούς βασιλικής με τρούλο, πιθανώς πεντάκλιτης διατάξεως, και κοσμείται από αξιόλογες εικόνες και ιερά κειμήλια.

Η πανήγυρη του Ναού τελείται κατ’ έτος στις 6 Αυγούστου, εορτή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, με τη συμμετοχή πλήθους πιστών, οι οποίοι προσέρχονται για να τιμήσουν το Δεσποτικό γεγονός και να μετάσχουν στη λατρευτική ζωή της Εκκλησίας.

Η ενορία της Μεταμορφώσεως αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες της Τριπόλεως και καλύπτει εκτενή γεωγραφική περιοχή. Στην ευθύνη της υπάγονται τα παρεκκλήσια του Αγίου Νεκταρίου, του Αγίου Νείλου και της Αγίας Τριάδος, καθώς και τα εξωκκλήσια του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου (Θάνα) και του Αγίου Ευθυμίου. Με το Πνευματικό Κέντρο, την κατηχητική διακονία και τις ποικίλες φιλανθρωπικές δράσεις, ο Ιερός Ναός Μεταμορφώσεως παραμένει έως και σήμερα ζωντανό κύτταρο πνευματικής, κοινωνικής και πολιτιστικής ζωής, τιμώντας την ιστορία του και συνεχίζοντας αδιάκοπα την παράδοση της Εκκλησίας στην καρδιά της Τριπόλεως.

Κατά τη διαδρομή των ετών στον Ιερό Ναό εργάστηκαν με αφοσίωση και αγάπη, στηρίζοντας το ποίμνιο και διατηρώντας ζωντανή τη λατρευτική ζωή της ενορίας πολλοί ιερείς. Σήμερα διακονούν στον Ιερό Ναό ο π. Κωνσταντίνος Παναγάκος (1998 έως σήμερα) και ο π. Άρης Γκόρος (2020 έως σήμερα).